Door Jennifer Straub
Het publieke omroepbestel in Nederland staat op een kantelpunt. Door middel van streekomroepvorming krimpt het aantal lokale omroepen in Nederland van 220 naar 80. Ook Omroep Lingewaard heeft daar mee te maken: met ingang van 1 januari 2028 fuseert Omroep Lingewaard officieel met RTV Connect. De samenwerking tussen Omroep Lingewaard en Connect is belangrijk om de lokale identiteit van onze omroep te behouden.
Streekomroepvorming
“Wij hebben in Nederland de afgelopen jaren gezien dat de lokale journalistiek behoorlijk onder druk staat”, aldus Erik Horvath, directeur-bestuurder van de NLPO. Horvath voegt daar aan toe dat de publieke omroep een journalistieke taak heeft die dagelijkse journalistiek wil kunnen garanderen, “De schaalgrootte die we op dit moment hebben met 220 lokale omroepen in Nederland is te klein om op professionele basis daar dagelijks de lokale journalistiek te kunnen garanderen. Daarvoor heb je dus die schaalvergroting nodig tot streekomroep.”
Op 28 maart 2025 verscheen al een artikel over de streekvorming op onze site, geschreven door Marcel Quanjel, voorzitter van Omroep Lingewaard. In het artikel wordt benoemd dat Omroep Lingewaard, RTV Connect en Studio Rheden samen één streekomroep zullen gaan vormen. De zendmachtiging gaat daarbij naar Connect, die momenteel het grootste uitzendgebied heeft in vergelijk met de andere twee omroepen.
Wat betekent dit voor Omroep Lingewaard?
Omroep Lingewaard kreeg haar eerste zendmachtiging op 14 maart 2017 en was destijds al sinds 2014 actief op platforms zoals YouTube en Facebook, nadat voorganger Lingewaard Lokaal uit elkaar was gegaan door onenigheid tussen vrijwilligers en de leiding. Op 2 maart 2022 besloot het Commissariaat voor de Media om Stichting Omroep Lingewaard wederom aan te wijzen als lokale publieke media-instelling voor de gemeente Lingewaard. Dit besluit is geldig van 2022 tot 2027, waarbij tussen 2026 en 2028 de overgangsperiode van Omroep Lingewaard naar Connect zal plaatsvinden.
Vooruitlopend op de fusie in 2028 tussen Connect en Omroep Lingewaard, zijn de twee omroepen nu al onderling aan het samenwerken. De komende twee jaar blijft dit zich doorontwikkelen. Beide omroepen leggen de nadruk binnen de fusie vooral op dat nauwe samenwerkingsverband. In het ontwikkelen van dit verband zijn de omroepen zich bewust van het belang van de lokale identiteit. De streekvorming mag niet ten koste gaan van het aanbod. Zo zegt Quanjel: “Hoe kunnen we samenwerken op zo’n manier dat we niet gewoon de sleutels van wat we hebben overgeven, maar dat we een actieve bijdrage kunnen blijven leveren?” De sleutel naar het antwoord op die vraag ligt in de Bemmelse Theaterkerk, waar Omroep Lingewaard in 2024 haar nieuwe studio’s opende.
Tekst gaat verder onder de afbeelding
© Jennifer Straub, Omroep Lingewaard
Van samenwerking naar samensmelting
In de Theaterkerk bevinden zich sinds 2024 zowel een Omroep Lingewaard radio- als een televisiestudio. Opmerkelijk: zowel Studio Rheden als RTV Connect hebben wél een radiostudio, maar geen televisiestudio. Hoofdredacteur van Connect, Harm Burggraaff, zag daar gelijk al mogelijkheden. “Ik ben in Bemmel in de studio gaan kijken en werd erg blij van wat daar allemaal staat. Voor mij is het een soort snoepwinkel.” De hoofdredacteur benadrukt dat Connect vooral tijdens evenementen zoals Airborne de middelen mist om dingen te kunnen maken. Ook na de samensmelting blijven de Lingewaardse studio’s voor de streekomroep een waardevolle locatie. “Ik wil samen met Willeke (van Vulpen, redactie Omroep Lingewaard) en Marcel gaan kijken of we onze krachten kunnen bundelen”, aldus Burggraaff.
Die samenwerking is geen eenrichtingsverkeer. Zo is Marcel Quanjel niet alleen voorzitter van Omroep Lingewaard, maar sinds juni 2024 toegetreden tot het bestuur van Streekomroep RTV Connect. Verder werkt Omroep Lingewaard aan professionalisering door steeds intensievere samenwerking met Connect. Sinds 2024 is er de gelegenheid voor meeloopstages van Connect voor vrijwilligers van Omroep Lingewaard. Die samenwerking gaat de komende jaren intensiever worden in aanloop naar de fusie. Burggraaff spreekt over het creëren van een samensmelting, waarbij Connect, Omroep Lingewaard en Studio Rheden als één grote familie functioneren.
Het lokale karakter van Omroep Lingewaard
Omroep Lingewaard voorzitter Marcel Quanjel geeft aan dat sommige mensen denken dat de naam van de omroep bepalend is voor de identiteit, maar dat dit niet het geval is. Volgens hem is het leefgebied van publiek en vrijwilligers bepalend voor de identiteit van Omroep Lingewaard. “De taak van de publieke omroep, zoals die in de Mediawet omschreven is, is het informeren van de bewoners van het gebied waar je als omroep verantwoordelijk voor bent. Wij moeten mensen informeren, nieuws brengen en infotainment. We moeten laten zien wat er gebeurt in het leefgebied van onze inwoners. En dat moeten we doen op een manier dat ze er ook naar kijken, dus het moet ook leuk genoeg zijn.” Quanjel voegt daar aan toe dat Lingewaarders het nieuws het leukst vinden als het over mensen gaat die ze zelf kennen. De lokale omroep is de enige publieke omroep met dat unique selling point. “Als je groter wordt ga je buiten dat leefgebied treden, dus is het belangrijk contact te blijven houden met die habitat”, aldus Quanjel.
Omroep Lingewaard bestaat volledig uit vrijwilligers. De hyperlokale verhalen die gemaakt worden door de omroep, worden gemaakt door mensen met weinig afstand tot het publiek. Vrijwilligers van de omroep leven en werken in de omgeving, wat zorgt voor nabijheid. Hierdoor is er sprake van het gevoel dat Omroep Lingewaard een omroep is ‘van Lingewaarders, voor Lingewaarders’. NLPO-directeur Eric Horvath benadrukt dat belang van vrijwilligers binnen de lokale omroepen: “Een streekomroep is prima in staat om met een wat grotere, professionele, gegroeide organisatie hyperlokaal in wijken, buurten en kernen lokale content te produceren. En in dat plan hebben de vrijwilligers van de huidige omroepen ook nadrukkelijk een rol.” De streekvorming zorgt voor een kwaliteitsboost, waarbij vrijwilligers leren van professionals en tegelijkertijd de professionals ook kunnen ondersteunen. Doordat de drijvende kracht achter de lokale omroep zo dicht bij de bevolking staat, kan Omroep Lingewaard verhalen maken waar een Omroep Gelderland of De Gelderlander simpelweg te groot voor zijn. Veel kleine evenementen die voor Lingewaarders belangrijk zijn, zijn een zandkorrel in de woestijn als gekeken wordt op provinciaal niveau. Dit is bepalend voor de kwaliteit van lokale verslaggeving.
Behoud van Lingewaardse identiteit
“En dat geeft meteen aan waar dan ook de bedreiging ligt, namelijk op het punt dat je niet meer dichtbij genoeg bent”, zegt Quanjel. “Als je dat lokale niveau van het leefgebied gaat oprekken, kom je op een niveau dat je het gaat hebben over het leefgebied van andere mensen.” Voor de meeste lezers, kijkers en luisteraars van Omroep Lingewaard bestaat dat leefgebied uit Lingewaard, Elst, Nijmegen-Noord en Arnhem-Zuid. “Het interesseert de mensen in Huissen plat gezegd helemaal niks wat er in Zevenaar gebeurt. Dus moet je zorgen dat je een kanaal hebt dat over de inwoners van Huissen gaat en het leefgebied van die mensen.” Dit zijn ontwikkelingen waarover nagedacht wordt, maar nog geen beslissingen over zijn gemaakt. In de komende jaren vindt hier verder overleg plaats, waar de vrijwilligers ook in dit ontwikkelproces betrokken worden. “Dit is een discussie die de komende tweeënhalf jaar in mijn ogen gevoerd moet worden”, aldus Quanjel.
NLPO-directeur Horvath ziet geen dreiging voor de Lingewaardse identiteit van de omroep met de komst van de streekvorming. “Er was in eerste instantie sprake van 50 omroepen. We zijn naar 80 gegaan, wat meerdere streken per provincie is, waarmee we ons heel nadrukkelijk onderscheiden van de provinciale omroepen.” Aan de ene kant houdt dit een organisatie in die groot genoeg is om enkele professionals in dienst te kunnen nemen, maar die tegelijkertijd ook weer niet te groot is. “Zodat je wel hyperlokaal in de haarvaten van de samenleving kunt zitten. En daar spelen die vrijwilligers van de huidige omroepen natuurlijk een cruciale rol bij”, aldus Horvath. Hoe die vrijwilligers van bijvoorbeeld het huidige Omroep Lingewaard straks als partner binnen streekomroep Connect gaan functioneren, daar heeft Burggraaff al ideeën over. “Burgerjournalisten krijgen dingen boven water waar normale journalisten geen tijd voor hebben.” Als voorbeeld noemt hij mensen die jarenlang satellietfoto’s bestudeerden om erachter te komen dat de Russen ergens wapendepots aan het bouwen waren. “Door dat soort initiatieven, burgerjournalisten, is het nu wel duidelijk wat er is gebeurd.
Burgerjournalistiek klinkt erg gespecialiseerd en serieus, maar het kan laagdrempeliger plaatsvinden. Zo hebben zowel inwoners als vrijwilligers veel toegang tot en kennis van lokale gebeurtenissen. Door in de haarvaten van de samenleving te zitten, zijn deze vrijwilligers een essentieel onderdeel van de omroep. Eén doel blijft in 2028 hetzelfde voor het huidige Omroep Lingewaard: het informeren van burgers en behouden van de herkenbaarheid voor de Lingewaardse kijker, luisteraar en lezer. “In zo’n fusie blijft niet alles hetzelfde en soms moet je oude gewoontes loslaten. Zolang maar duidelijk is dat wat je daarvoor terugkrijgt beter is dan wat je ervoor had”, zegt Quanjel resoluut.
Afbeeldingen: © Omroep Lingewaard en Connect
