Omroep Lingewaard

Het verborgen leven van het Haalderse bos: bijzondere boomverhalen

Door Kitty Peters,

Wie door een bos wandelt, kijkt al snel naar de bomen en planten om zich heen. Maar wie wat beter kijkt, ontdekt dat er ook op en onder de bosgrond een wereld schuilgaat die niet meteen zichtbaar is. Tijdens een natuurwandeling in het Haalderse bos namen natuurgidsen Gijsbert Peelen en Jos Peters van Lingewaard Natuurlijk de deelnemers mee in die bijzondere wereld.

Op zondag 15 november verzamelden de deelnemers zich om 13.45 uur bij de parkeerplaats van Cafetaria Brambachtelijk in Haalderen. Om 14.00 uur begon de excursie. Het was grijs en fris buiten, maar dat weerhield de groep er niet van om nieuwsgierig het bos in te trekken. De gidsen wijzen op verschillende soorten zwammen, waaronder de grijsgroene zwam, honingzwam en oranje druppelzwam. Sommigen vallen op door hun kleur, anderen zijn juist klein en gemakkelijk over het hoofd te zien.

Sluipmoordenaar voor bomen

Eén van de interessante onderwerpen tijdens de wandeling is de honingzwam. De schimmel heeft niet altijd een goede naam bij bomenliefhebbers, doordat hij ook wel bekendstaat als sluipmoordenaar. En dat is niet zonder reden. De honingzwam kan levende bomen aantasten. Via de wortels dringt de schimmel de boom binnen en verspreidt zich onder de bast. Daar tast hij het levende weefsel aan dat verantwoordelijk is voor de groei van de boom. De boom raakt hierdoor verzwakt en kan uiteindelijk afsterven.

Bijzonder is dat de honingzwam zich ook kan verspreiden met zwarte, veterachtige schimmeldraden, die zich door de grond bewegen. Zo kan de schimmel zelfs andere bomen bereiken. Tegelijkertijd heeft hij ook een nuttige functie in de natuur; op dood hout helpt hij bij het afbreken van houtresten. Zelfs een schimmel die bomen kan aantasten, heeft dus een plek in het natuurlijke kringloopproces.

Van het bos naar het ruigere landschap

Na de ontdekkingen in het bos steekt de groep nog even de dijk over. Daar verandert het landschap. Het gebied krijgt een ruiger karakter en er lopen Koniks en Rode Geuzen. De dieren worden vanaf gepaste afstand bekeken. Ook hier is nog genoeg te zien. Zelfs in november, wanneer veel planten uitgebloeid zijn, valt er nog het nodige te herkennen. Aan het einde van de wandeling trekt een bloemetje dat nog in bloei staat de aandacht: de duizendblad.

Daarna gaat de groep terug naar het verzamelpunt bij de parkeerplaats. De excursie laat zien dat een bos veel meer is dan een verzameling bomen en planten. Onder de grond bevindt zich een uitgebreid netwerk van schimmels, op boomstammen speelt zich een eigen leven af. Met de uitleg van de natuurgidsen wordt duidelijk hoeveel bijzondere processen zich dagelijks om ons heen afspelen. Achter iedere paddenstoel, boom, plant en dier kan een mooi natuurverhaal schuilgaan.

Foto’s © Kitty Peters