Grondbeleid is een belangrijk instrument voor gemeenten om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. Het bepaalt hoe wordt omgegaan met de beschikbare ruimte voor wonen, werken en voorzieningen, met behoud van landschap en leefkwaliteit. In 2013 stelde de gemeenteraad een nota grondbeleid vast. Sindsdien zijn de omstandigheden sterk veranderd, waardoor actualisatie noodzakelijk werd. Op 29 januari 2026 is daarom een nieuwe nota Grondbeleid vastgesteld.
De gemeente hanteert al geruime tijd een overwegend faciliterende rol. Dat betekent dat markt- en maatschappelijke partijen doorgaans het initiatief nemen bij ontwikkelingen. Deze aanpak leidt echter niet altijd tot het realiseren van alle publieke doelen. Tegelijkertijd zijn projecten complexer geworden door strengere kwaliteitseisen, stijgende kosten, beperkte personele capaciteit en de noodzaak om projecten beter op elkaar af te stemmen. Ook de Omgevingswet vraagt om integrale belangenafwegingen en meer transparantie in grondexploitaties.
Het nieuwe Grondbeleid 2026 zet in op maatschappelijke regie binnen financieel verantwoorde grenzen. De gemeente kiest haar rol afhankelijk van het initiatief en het publieke belang: soms actief en initiërend, soms samenwerkend, toetsend of afwachtend. Centraal staat dat de inzet van de gemeente in verhouding moet staan tot de maatschappelijke meerwaarde en uitvoerbaarheid.
Recent adviseerde de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur overheden om actiever in te grijpen op de grondmarkt om maatschappelijke doelen te bereiken. Daarbij worden instrumenten als wettelijke herverkaveling, onteigening en voorkeursrecht essentieel genoemd, naast vrijwillige maatregelen. Ook wordt aanbevolen grondtransacties te toetsen op hun bijdrage aan maatschappelijke opgaven.
Daarnaast pleit het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD voor meer mogelijkheden voor actief grondbeleid, waaronder een sterker voorkeursrecht, betere financieringsmogelijkheden voor grondaankoop en het beperken van prijsopdrijving. Private winsten zouden daarbij meer ten goede moeten komen aan publieke doelen zoals woningbouw en infrastructuur.
Gelet op deze ontwikkelingen is het niet uitgesloten dat het gemeentelijk grondbeleid opnieuw herzien moet worden. Dat vormt mogelijk een belangrijke opgave voor de nieuwe gemeenteraad.
– Door de politieke redactie –
